-- GÜNCEL PROJELER:
-- GEÇMİŞ PROJELER:


Victor Ananias
101 Soruda Organik Ürün Rehberi




'Türkiye Çöpünü Dönüştürüyor!' Projesi İhtiyaç Analizi Anket Raporu
Kategoriler: Yaşam ve Kültür, Bireysel Gelişim, Yöntemler, Doğa, Biyolojik Çeşitlilik, Doğa Koruma, Kullanım Alışkanlıkları, Eğitim
Tarih: 18-Kasım-2016
Yazdır | Arkadaşına Gönder | Yorum Ekle


Buğday Ekolojik Yaşamı Destekleme Derneği olarak, ''Türkiye Çöpünü Dönüştürüyor!'' projemizle Türkiye'nin çöp haritasını çıkartıyoruz!

'Türkiye Çöpünü Dönüştürüyor!' projemiz kapsamında Belediyelere yönelik ihtiyaç analizi anket çalışmamızın sonuçları belli oldu. Belediyelerin organik katı atık yönetimi hakkında güncel bir tablo oluşturmak amacıyla ulusal ölçekte bir ihtiyaç analiz anketi hazırlayarak, Türkiye'nin 7 coğrafi bölgesindeki belediyeler ile paylaşmış ve çöp toplama/işleme/bertaraf sistemleri ile mali koşullara odaklanarak, Türkiye’nin genel kompost potansiyelini ortaya çıkarmayı amaçladığımız projemizle, anketi dolduran belediyeler arasından, kompost tesisi kurmaya en yatkın olan 21 belediyeyi seçerek, Avrupa Birliği’ndeki en etkin kompost işleme tesislerini ziyaret etmek üzere Avrupa şehirlerine gideceğimizi duyurmuştuk. Bu 21 Belediyeyi kendi içlerinde; Kırsalda kompost, Turizmde kompost ve Şehirde kompost başlıklarında gruplandırdık ve ilk gezimizi 15-18 Kasım tarihlerinde, Şanlıurfa Büyükşehir, Kayseri Büyükşehir, Burdur, Mersin-Mezitli, Nevşehir-Derinkuyu, Giresun-Görele Belediyeleri ile Tunceli (DERKAB) Katı Atık Yönetim Birliği temsilcilerinden oluşan bir heyetimizle, İtalya’daki kırsal kompost örneklerini incelemek üzere Torino’ya gittik. Proje kapsamında belediyelere yönelik bir de kompost rehberi hazırlayacak ve 12 Ocak 2017 tarihinde, Kadir Has Üniversitesi'nde ücretsiz, halka açık bir konferans düzenleyeceğiz.

Organik çöplerden üretilen kompost gübresi, çöp sorununu çözerken verimsiz toprakları da zenginleştiriyor

Hem 5491 sayılı Çevre Kanunu'nun hem de 5216 sayılı Büyükşehir Belediye Kanunu'nun ilgili maddeleri, 'Büyükşehir Belediyeleri ve Belediyeler'in evsel katı atık bertaraf tesislerini kurmak, kurdurmak ve işletmekle yükümlü' olduklarını belirtmesine rağmen, belediyelerin bu kanunlara uymayışının ya da kurulan tesislerin işletilemeyiş nedenleri ve çözüm için gereken sonuçlar ile %34 gibi oldukça yüksek bir orana ulaşan Vahşi Depolama gibi, Türkiye'nin çöp işleme sistemindeki veriler de açıklanıyor. 

Anket sonucu yayınladığımız rapor ise, aynı zamanda Türkiye'de çöpe bakışı, kullanım alışkanlıklarını ve Belediyeler'in atıklara yönelik çalışmalarının da ne durumda olduğunu gösteriyor. Raporun tamamına  buradan ulaşabilirsiniz. 

En önemli hedef; kaynağında ayrıştırma!

Sanayileşmiş ülkelerle kıyaslandığında son derece büyük olan bu rakam, Türkiye’deki kompost potansiyelinin büyüklüğünü ortaya koyuyor. Rapor aynı zamanda, düzenlenen anket sayesinde; Türkiye'de, çoğunluğun geleneksel hayat biçimlerini, şehirleşme ve modern tüketim alışkanlıkları nedeniyle büyük bir hızla kaybetmekte olsa da evde yemek yapma alışkanlıklarının hâlâ devam ettiğini ve paketlenmiş ürünlere talebin daha az olduğunun da göstergesi. Evlerden çıkan katı atıklardaki organik madde miktarı %50-60. Dolayısıyla rapor, Türkiye'de çöp içeriği, kullanım alışkanlıkları ve yaşam biçimine dair verileri de gözler önüne seriyor.

Türkiye Cumhuriyeti ve Avrupa Birliği tarafından desteklenen, Sivil Toplum Diyaloğu IV Programı dahilinde yürütülen ‘Türkiye Çöpünü Dönüştürüyor!’ projesi, bakanlıkların, belediyelerin ve diğer kamu kuruluşlarının ortak çalışmalarını gözeterek büyük ölçekli kompost üretimi hakkında bilgi ve deneyim aktarmayı hedefliyor. Proje, Buğday Derneği’nin öncülüğünde, Sürdürülebilir Kaynak Yönetimi ve Geri Dönüşüm için Kentler ve Bölgeler Birliği (ACR+) ortaklığında yürütülüyor.

Anketten çıkan istatistik sonuçları:

Belediyenin bir katı atık eylem planı var mı? %59.4'ü Hayır, %40.6 Evet

Çöpler nasıl toplanıyor?

%43.8 ''Taşeron tarafından toplanıyor.''

%28.1 ''Taşeron da Belediye de topluyor''

%28.1 ''Belediye'nin çöp toplama olanakları var.''

Geri dönüştürülebilir atıklar ayrı toplanıyor mu? %18.8 Hayır, %81.3 Evet

Kağıt, cam, plastik, metal gibi geri dönüştürülebilir atıklar için ayrı toplama noktaları ve kutuları var mı? %17.2 Hayır, %82.8 Evet

Bu atıklar geri dönüştürülüyor mu? %21.9 Hayır, %78.1 Evet

Organik atıklar ayrı toplanıyor mu? %89.1 Hayır, %10.9 Evet

Park ve bahçelerin atıkları ayrı toplanıyor mu? %53.1 Hayır, %46.9 Evet

Büyük ticari işletmeler, AVMler ve oteller için ayrı bir çöp toplama sistemi var mı?%35.9 Evet, %64.1 Hayır

Anket sonuçları kompostun yaygınlaşmamasının sebebleri olarak,

Belediyelerin sorumluluk alanları ve yükümlülüklerinin dağılımındaki karışıklık: Çöp toplama/işleme/bertaraf yükümlülüğünü yürüten çok fazla kurum olması ve bunların sorumluluk sahalarının net bir şekilde çizilmemesi, Türkiye’de kurulacak kompost tesislerinin önünde bürokratik bir engel oluşturmaktadır.

Mali engeller: Belediyelerin yaklaşımı, öncelikli olarak mali koşullara göre şekillenmektedir. Önerilen bir kompost tesisinin ekonomik faydası veya baskısı, genelde ekolojik ve çevre boyutunun önüne geçmektedir.

Siyasi nedenler: Türkiye’de belediyeler siyasi partilerden seçilmektedir ve seçimler dört yılda bir yapılmaktadır. Kompost tesisleri orta-uzun dönemde etkisi görülen yatırımlar olduğundan, belediyeler kısa vadeli yatırımlara yönelebiliyorlar.

Tecrübe, bilgi, uzman eksikliği ve işletilmeyen tesislerin kötü şöhreti: İnşa edilen tesislerin büyük bir kısmı kısa ömürlü olmuştur. Bunun nedeni, uzmanlık gerektiren konularda bilgi ve deneyim eksikliğinin yanı sıra, yeterli fizibilite çalışmalarının zamanında yapılmamasıdır.

Bilgili ve farkındalığı yüksek kitle oluşturmak: Bu konuda eğitim faaliyetleri yürütülüyor olsa bile, vurdumduymazlık ve önyargılar, olumlu sonuçlar alınmasını büyük ölçüde engellediği görülmüştür.

Küçük ölçekli kompost girişimlerinin teşvik edilmesi: Büyük ölçekli tesislerin inşası mali nedenlerden ötürü mümkün değilse, yerel yönetimler bu konuyu destekleyebilir, kompost kovaları dağıtarak eğitimler düzenleyebilir, bahçelerde ve balkonlarda kompost yapmayı teşvik edebilir.

Türkiye'deki enerji kaynaklarının yetersizliği: Bazı bölgelerde, enerji üretmek kompost üretmekten daha avantajlıdır. Bu nedenle belediyeler, ürettiği metan gazını elektriğe dönüştürebilen anaerob fermentasyon tesislerini tercih etmeleri gibi konu başlıkları, anket sonucuna göre kompostun yaygınlaşmamasının sebepleri olarak gözükmektedir.

Türkiye’de büyük ölçekli kompost üretim potansiyelini ortaya çıkarmak için atılması gereken adımlar ise şöyle sıralanmıştır;

Bilgi/farkındalık: Hem genel halk hem de kamu çalışanları, atıkları kaynağında ayırmanın faydaları ile kompost yapmanın ekolojik ve ekonomik getirileri hakkında bilgilendirilmelidir. Örneğin, organik atıkları geri dönüştürülebilir ve zehirli atıklardan evde ayırmak, var olan entegre katı atık tesislerinin kompost üretim verimini ciddi oranda arttıracak, atığın zirai amaçlarla kullanılabilecek ekonomik bir ürüne dönüşmesini sağlayacaktır.

Fonlama: belediyeler, mali kaynakların nasıl yaratılabileceği hakkında bilgilendirilmeli ve yönlendirilmelidir.

Eğitim/kapasite geliştirme: teknik uzmanlık, ekipman ve personel açığı kapatılmalıdır.

Ağ oluşturmak/yasal düzenlemeler: bürokratik engel ve gecikmelerin nasıl ortadan kaldırılacağı tartışılmalıdır. Örneğin, bu alanda başarılı belediyeler ve belediye birliklerinin tecrübelerini aktarabileceği platformlar oluşturulabilir.

Buğday Derneği olarak anket sonucunda, her belediyenin ihtiyacının birbirinden farklı olduğundan yola çıkarak; katılımcı belediyeler, atık toplama sistemleri, atığın içindeki organik madde muhteviyatı, atık işleme seçenekleri ve genel kompost potansiyeline göre ‘kentsel’, ‘kırsal’ ve ‘turizm’ olarak sınıflandırdık ve belediyeleri bu sınıflandırmaya göre projeye dahil ettik.

Haber No: 7945